Yıllık İzin Hakkı ve İzin Ücreti: 4857 Sayılı Kanun Rehberi

24 Eylül 2026· 7 dk okuma

Yıllık izin hakkı, işçinin dinlenmesi ve sağlığını koruması amacıyla tanınan, vazgeçilemez bir haktır. 4857 sayılı İş Kanunu, yıllık ücretli izne hak kazanma şartlarını, izin sürelerini, izin ücretinin ne zaman ve nasıl ödeneceğini ve iş sözleşmesi sona erdiğinde kullanılmamış izinlerin akıbetini ayrıntılı biçimde düzenler. Bu yazıda yıllık izin süreleri, izin ücreti hesabı ve işten çıkışta ödenen izin ücreti konularını hem işçi hem işveren açısından sade bir dille anlatıyoruz.

Yıllık izne kimler hak kazanır?

4857 sayılı İş Kanunu md. 53 uyarınca işyerinde işe başladığı günden itibaren, deneme süresi de dahil olmak üzere en az bir yıl çalışmış olan işçilere yıllık ücretli izin verilir. Kanun bu haktan vazgeçilemeyeceğini açıkça belirtir; yani izin yerine ücret ödenerek iznin “satın alınması” kural olarak mümkün değildir.

Nitelikleri gereği bir yıldan az süren mevsimlik veya kampanya işlerinde çalışanlara yıllık ücretli izin hükümleri uygulanmaz.

md. 54’e göre hak kazanma süresinin hesabında işçinin aynı işverenin bir veya çeşitli işyerlerinde çalıştığı süreler birleştirilerek dikkate alınır.

Yıllık izin süreleri (md. 53)

İzin süresi, işçinin kıdemine (hizmet süresine) göre belirlenir:

Bu süreler asgari sürelerdir; iş sözleşmeleri ve toplu iş sözleşmeleriyle artırılabilir.

Özet: 1–5 yıl kıdemde 14 gün, 5–15 yıl arasında 20 gün, 15 yıl ve üzeri kıdemde 26 gün. Genç (18 ve altı) ve 50 yaş üstü işçilerde en az 20 gün. İzin hakkından vazgeçilemez ve sözleşmeyle artırılabilir.

İzin günleri nasıl sayılır ve kullanılır?

Yıllık iznin kullanımında dikkat edilmesi gereken kurallar md. 56’da yer alır:

1. Tatil günleri izinden sayılmaz: İzin süresine rastlayan ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri izin süresine dahil edilmez.
2. İşveren izni bölemez: İzin, kural olarak işveren tarafından sürekli bir şekilde verilmelidir.
3. Anlaşmayla bölünebilir: Tarafların anlaşmasıyla izin, bir bölümü 10 günden az olmamak üzere bölümler hâlinde kullanılabilir.
4. Diğer izinler mahsup edilemez: Yıl içinde verilen diğer ücretli veya ücretsiz izinler, dinlenme ve hastalık izinleri yıllık izinden düşülemez.
5. Yol izni: İznini işyerinin bulunduğu yer dışında geçirecek işçilere, talep edip belgelemeleri kaydıyla gidiş-dönüş için toplam dört güne kadar ücretsiz yol izni verilir.

Yıllık izin ücreti nasıl ödenir? (md. 57)

md. 57’ye göre işveren, yıllık iznini kullanan işçiye izin dönemine ait ücretini izne başlamadan önce peşin olarak ödemek veya avans olarak vermek zorundadır.

Ücretin sabit olmadığı hallerde (akort, komisyon, kâra katılma, yüzde usulü gibi) izin ücreti, son bir yıl içinde kazanılan ücretin fiilen çalışılan günlere bölünmesiyle bulunan ortalama üzerinden hesaplanır. Son bir yıl içinde ücrete zam yapılmışsa hesap, zam tarihinden itibaren alınan ücretler üzerinden yapılır.

Uygulamada aylık ücretli bir çalışan izne çıktığında bordrosunda ücreti kesilmeden ödenmeye devam eder; izin ayrı bir kalem olarak gösterilebilir.

İşten çıkışta kullanılmayan izin ücreti (md. 59)

İş sözleşmesi herhangi bir nedenle sona erdiğinde — istifa, işveren feshi, emeklilik veya ölüm — işçinin hak kazanıp kullanmadığı yıllık izin sürelerinin ücreti, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden işçiye veya hak sahiplerine ödenir. Kıdem tazminatından farklı olarak bu hak, sözleşmenin nasıl sona erdiğine bağlı değildir.

Ayrıca md. 59’a göre işveren tarafından fesih halinde, md. 17’deki ihbar süresi ve md. 27’deki iş arama izni yıllık izin süreleriyle iç içe giremez. Yani ihbar süresi içinde yıllık izin kullandırılarak izin ücreti borcu kapatılamaz. Ayrıntılar için ihbar tazminatı ve ihbar süreleri yazımıza bakabilirsiniz.

Adım adım hesaplama

1. Kullanılmamış izin gününü belirleyin: Hak kazanılan toplam izin günlerinden kullanılanları düşün (izin defteri ve imzalı izin formları esas alınır).
2. Son brüt ücreti bulun: Sözleşmenin sona erdiği tarihteki brüt ücret esas alınır.
3. Günlük brüt ücreti hesaplayın: Aylık brüt ücret / 30.
4. Brüt izin ücreti: Günlük brüt ücret × kullanılmamış izin günü.
5. Kesintileri uygulayın: İzin ücreti ücret niteliğinde olduğundan SGK primi, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu kapsamında gelir vergisi ve damga vergisi kesintileri yapılır.

Örnek: Son brüt ücreti 30.000 TL olan ve 10 gün kullanılmamış izni bulunan işçi için:

• Günlük brüt ücret: 30.000 / 30 = 1.000 TL
• Brüt izin ücreti: 1.000 × 10 = 10.000 TL

Net tutar, çıkış ayındaki diğer ödemeler ve işçinin kümülatif vergi matrahına göre değişir. Kesintileri görmek için maaş hesaplama aracımızı, çıkıştaki diğer haklar için kıdem tazminatı hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.

Kıdem, ihbar ve izin ücreti karşılaştırması

Uygulamada sık sorulan durumlar

Deneme süresi izne dahil mi? Evet. md. 53, bir yıllık sürenin hesabında deneme süresinin de dikkate alınacağını açıkça belirtir.

Kıdem arttıkça izin süresi ne zaman değişir? İzin süresi, işçinin izne hak kazandığı tarihteki hizmet süresine göre belirlenir. Örneğin beşinci hizmet yılını dolduran işçi bu yıl için 14 gün, beş yılı aşan hizmet yılları için 20 gün izne hak kazanır.

50 yaşını dolduran işçi: Hizmet süresi beş yıldan az olsa bile 50 yaş ve üzerindeki işçiye en az 20 gün izin verilmesi gerekir. Aynı kural 18 yaş ve altındaki işçiler için de geçerlidir.

Hastalık raporu izne denk gelirse: md. 56 uyarınca hastalık ve dinlenme izinleri yıllık izne mahsup edilemez. Uygulamada izin sırasında alınan rapor süresinin izin süresinden sayılıp sayılmayacağı tartışma konusu olabileceğinden, rapor belgelerinin saklanması önemlidir.

İzin ücreti avans olarak verilebilir mi? Evet. md. 57, izin ücretinin izin başlamadan önce peşin ödenmesini veya avans olarak verilmesini öngörür.

İzin dönemine denk gelen tatiller: Hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz; bu günlerin ücretleri de ayrıca ödenir.

Zamanaşımı

4857 sayılı Kanun ek md. 3, yıllık izin ücretinde zamanaşımı süresini beş yıl olarak belirler. md. 59’a göre bu süre iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren başlar. Dolayısıyla çalışma devam ettiği sürece biriken izinler için zamanaşımı işlemez.

İzin kayıtlarının tutulması

md. 60, yıllık izinlerin kullanım dönemleri, verilme usulü ve işverence tutulması zorunlu kayıtların şeklinin bakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelikle düzenleneceğini öngörür. Bu nedenle işverenlerin izin taleplerini yazılı almaları, onaylanan izinleri başlangıç ve bitiş tarihleriyle kayda geçirmeleri ve bu kayıtları işçinin imzasıyla saklamaları gerekir. Düzenli tutulan kayıtlar hem bordro hesaplarını kolaylaştırır hem de işten çıkışta kullanılmamış izin gününün doğru belirlenmesini sağlar.

Unutulmaması gereken bir diğer nokta, yıllık iznin amacının dinlenme olmasıdır. Bu nedenle izin hakkının yıllarca biriktirilmesi yerine her yıl makul bir plan dahilinde kullandırılması, hem kanunun amacına hem de işletmenin uzun vadeli çıkarına uygundur.

İzin planlaması neden önemlidir?

Yıllık izinlerin düzenli kullandırılması yalnızca yasal bir yükümlülük değil, aynı zamanda iş sürekliliği ve maliyet yönetimi açısından da önemlidir. Kullanılmayan izinler biriktikçe:

• İşten çıkışta ödenecek izin ücreti, sona erme tarihindeki ücret üzerinden hesaplandığı için yükselir.
• Çalışanların dinlenme ihtiyacı karşılanmadığından verimlilik ve iş güvenliği olumsuz etkilenebilir.
• Aynı dönemde çok sayıda çalışanın izin talep etmesi, operasyonel planlamayı zorlaştırır.

Bu nedenle yıl başında departman bazında izin planı hazırlanması, izin taleplerinin yazılı alınması ve onaylanan izinlerin bordro sistemiyle eşleştirilmesi önerilir. İzin planı hazırlanırken işin niteliği ve yoğun dönemler dikkate alınabilir; ancak işçinin yasal izin süresi kısaltılamaz.

İşverenler için öneriler

1. İzin defteri tutun: Kullanılan izinleri tarih ve gün sayısıyla, işçinin imzasıyla kayıt altına alın. Uyuşmazlık halinde iznin kullandırıldığını gösteren belgeler önem taşır.
2. İzin planlaması yapın: İzinlerin birikmesi, çıkışta yüksek tutarlı ödemelere yol açabilir.
3. Peşin ödeme kuralına uyun: İzin ücretini izin başlamadan ödeyin veya avans olarak verin.
4. Çıkış bordrosunu eksiksiz hazırlayın: Kıdem, ihbar ve izin ücretini ayrı kalemlerde gösterin.

Uyarı: Yıllık izin kullandırmak yerine her yıl ücret ödemek, kanunda öngörülen vazgeçilmezlik ilkesiyle çelişir ve iznin kullandırıldığını ispatlamaz. Bu uygulama, çıkışta izin ücretinin yeniden talep edilmesi riskini doğurabilir.

Yıllık izin takibi, bordro ve çıkış işlemleriniz için bordro ve SGK hizmetlerimizi inceleyebilir, sorularınız için bizimle iletişime geçebilirsiniz.