Geçici vergi, ticari kazanç sahipleri, serbest meslek erbabı ve kurumlar vergisi mükelleflerinin yıl içinde üçer aylık dönem kazançları üzerinden peşin olarak ödedikleri vergidir. Geçici vergi nedir sorusunun özü şudur: yıl sonunda ödenecek gelir veya kurumlar vergisine mahsup edilmek üzere, cari yılın kazancı üzerinden yapılan bir ön ödemedir. Bu sayede vergi yükü yıla yayılır, devlet de tahsilatı dönemsel olarak alır.
Bu rehberde geçici verginin yasal dayanağını, 2026’daki dönemleri ve son günleri, oranları, matrah hesabını ve yıllık beyannamede mahsup ile iade kurallarını anlatıyoruz.
Geçici verginin yasal dayanağı
Geçici vergi, gelir vergisi mükellefleri için 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun mükerrer 120. maddesinde, kurumlar vergisi mükellefleri için ise 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 32. maddesinde düzenlenmiştir. KVK, geçici verginin GVK’da belirtilen esaslara göre ve cari dönemin kurumlar vergisi oranında ödeneceğini hükme bağlar.
Kanun metinlerine 193 sayılı GVK ve 5520 sayılı KVK bağlantılarından ulaşabilirsiniz.
Kimler geçici vergi öder?
GVK mükerrer 120. maddeye göre geçici vergi ödeyenler şunlardır:
- Ticari kazanç sahipleri: Bilanço veya işletme esasına göre defter tutan gerçek kişi tacirler.
- Serbest meslek erbabı: Avukat, mali müşavir, mimar, doktor gibi serbest meslek kazancı elde edenler.
- Kurumlar vergisi mükellefleri: Anonim, limited şirketler ve diğer kurumlar.
Kanunda bazı istisnalar da yer alır. Örneğin GVK’nın 42. maddesi kapsamındaki yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinden elde edilen kazançlar ile noterlik görevinden elde edilen kazançlar geçici vergi matrahına dahil edilmez. Ayrıca işin bırakılması halinde, işin bırakıldığı dönemi izleyen dönemlerde geçici vergi ödenmez.
Ücretliler, yalnızca kira veya menkul sermaye iradı elde edenler ise geçici vergi mükellefi değildir; bu gelirlerde vergilendirme stopaj ve yıllık beyanname yoluyla yapılır.
2026 geçici vergi dönemleri ve son günler
4 Aralık 2025 tarihli 7566 sayılı Kanun ile GVK mükerrer 120. maddedeki “ilk dokuz ayı için belirlenen” ifadesi kaldırılmıştır. Böylece 2025 takvim yılından itibaren dördüncü dönem için de geçici vergi beyannamesi verilmektedir. GİB’in beyanname verme ve ödeme süreleri tablosuna göre dönemler şöyledir:
| Dönem | Kapsadığı aylar | Beyan ve ödeme son günü |
|---|---|---|
| 1. dönem | Ocak – Şubat – Mart | 17 Mayıs |
| 2. dönem | Nisan – Mayıs – Haziran | 17 Ağustos |
| 3. dönem | Temmuz – Ağustos – Eylül | 17 Kasım |
| 4. dönem | Ekim – Kasım – Aralık | İzleyen yılın 17 Şubat’ı |
Buna göre 2026 yılının 3. dönem geçici vergi beyannamesi 17 Kasım 2026’ya kadar, 4. dönem beyannamesi ise 17 Şubat 2027’ye kadar verilecektir. Son gün hafta sonuna veya resmî tatile denk gelirse süre izleyen ilk iş gününe uzar. Güncel son günleri vergi takvimimizden takip edebilirsiniz.
Not: Kanun metninde beyan için ayın 14’ü, ödeme için 17’si öngörülse de GİB, beyan süresini de ayın 17’si olarak uygulamaktadır. Beyan ve ödeme aynı gün sona erdiği için son güne bırakmamak, olası teknik sorunlara karşı güvence sağlar.
Geçici vergi oranları
| Mükellef türü | Oran | Dayanak |
|---|---|---|
| Gelir vergisi mükellefleri (şahıs işletmesi, serbest meslek) | Tarifenin ilk dilim oranı: %15 | GVK mük. 120 ve 103. madde |
| Kurumlar vergisi mükellefleri (genel) | Cari dönem KV oranı: %25 | KVK 32/2 |
| Bankalar, finans ve sigorta şirketleri gibi KVK 32/1’de sayılanlar | %30 | KVK 32/1 |
Kurumlar vergisi mükellefleri için yurt içi asgari kurumlar vergisi kuralı (KVK 32/C) geçici vergi dönemlerinde de uygulanır. Buna göre hesaplanan vergi, kanunda sayılan istisna ve indirimler dışında, indirim ve istisnalar düşülmeden önceki kurum kazancının %10’undan az olamaz.
Geçici vergi matrahı nasıl hesaplanır?
Geçici vergi, yıl başından dönem sonuna kadar birikmiş (kümülatif) kazanç üzerinden hesaplanır; önceki dönemlerde ödenen geçici vergi düşülerek ödenecek tutar bulunur.
- Yıl başından dönem sonuna kadar olan hasılat ve giderleri kayıtlara eksiksiz işleyin.
- Vergi Usul Kanunu’nun değerleme hükümlerini uygulayın (amortisman, stok, kur farkı gibi).
- Dönem sonu stokları belirleyin; kanun, stokların istenirse kayıtlar üzerinden tespit edilmesine izin verir.
- Kanunen kabul edilmeyen giderleri ekleyin, istisna ve indirimleri düşün.
- Varsa geçmiş yıl zararlarını mahsup edin.
- Matraha ilgili oranı uygulayın.
- Aynı dönemde kesilen vergileri (42. madde kapsamındaki hakedişlerden yapılan kesintiler hariç) ve önceki dönemlerde ödenen geçici vergileri düşün.
Basit örnek (limited şirket)
| Dönem | Kümülatif matrah | Hesaplanan (%25) | Önceki dönem ödemeleri | Ödenecek |
|---|---|---|---|---|
| 1. dönem | 400.000 TL | 100.000 TL | 0 TL | 100.000 TL |
| 2. dönem | 900.000 TL | 225.000 TL | 100.000 TL | 125.000 TL |
| 3. dönem | 1.300.000 TL | 325.000 TL | 225.000 TL | 100.000 TL |
Örnek, asgari kurumlar vergisi karşılaştırması ve özel indirimler dikkate alınmadan sadeleştirilmiştir.
Eksik beyan ve cezalar
GVK mükerrer 120. maddeye göre, yapılan incelemede geçmiş dönemlere ait geçici verginin %10’u aşan tutarda eksik beyan edildiği tespit edilirse, eksik kısım için re’sen veya ikmalen geçici vergi tarh edilir. Mahsup süresi geçtikten sonra kesinleşen geçici vergiler terkin edilir; ancak gecikme faizi ve ceza tahsil edilir.
Bu nedenle dönem kazancını olduğundan düşük göstermek, yıl sonunda vergi ödenecek olsa bile gecikme faizi ve ceza riski doğurur. Süresinde ödenmeyen geçici vergiler için gecikme zammı işler; tahmini tutar için gecikme faizi hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.
Uyarı: Geçici vergide amaç kazancın gerçeğe yakın tespitidir. Stok ve amortisman kayıtlarını yalnızca yıl sonunda yapmak, ara dönem matrahlarının hatalı çıkmasına ve %10 sınırının aşılmasına yol açabilir.
Geçici verginin yıllık vergiden mahsubu ve iadesi
Yıl içinde ödenen geçici vergiler, yıllık beyannamede hesaplanan gelir veya kurumlar vergisinden mahsup edilir. GVK mükerrer 120. maddeye göre işleyiş şöyledir:
- Ödenen geçici vergi, yıllık beyannamede hesaplanan vergiden düşülür.
- Mahsup edilemeyen tutar, mükellefin diğer vergi borçlarına mahsup edilir.
- Gelir vergisi mükelleflerinde, bu mahsuplara rağmen kalan tutar o yılın sonuna kadar yazılı olarak talep edilirse mükellefe iade edilir.
Kurumlar vergisi mükelleflerinde de mahsup edilemeyen geçici vergilerin iadesi mümkündür; iade usulü ve belge şartları için GİB düzenlemelerine bakılmalıdır. Kurumlar vergisi beyannamesinin detayları için kurumlar vergisi beyannamesi rehberimize göz atabilirsiniz.
Sık sorulan uygulama noktaları
- Zarar eden dönem: Kümülatif matrah zarar gösteriyorsa o dönem geçici vergi çıkmaz; ancak beyanname yine verilir.
- Yeni kurulan şirket: Geçici vergi yükümlülüğü faaliyete başlanan dönemden itibaren doğar.
- Tasfiye: Tasfiyeye giren kurumlarda geçici vergi yükümlülüğü, tasfiye dönemine ilişkin özel kurallara tabidir.
- Kesinti mahsubu: Dönem içinde müşterinin yaptığı stopajlar (örneğin serbest meslek kesintisi) hesaplanan geçici vergiden düşülebilir.
Sonuç
Geçici vergi, yıllık vergi yükünün dönemler halinde önceden ödenmesidir; 2025’ten itibaren dört dönem halinde uygulanmaktadır. Kümülatif hesaplama, %10 eksik beyan sınırı ve yıl sonu mahsup-iade kuralları birlikte düşünüldüğünde düzenli ara dönem muhasebesi önem kazanır. Dönemsel kapanışlarınız için muhasebe ve defter tutma ve vergi planlaması için vergi danışmanlığı hizmetlerimizi inceleyebilir, sorularınız için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Geçici vergi kaç dönemde beyan edilir?
Yıl dört üç aylık döneme ayrılır. 7566 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikle 2025 takvim yılından itibaren dördüncü dönem (Ekim-Kasım-Aralık) için de geçici vergi beyannamesi verilmektedir.
Geçici vergi beyannamesi ne zaman verilir?
GİB'in beyanname verme süreleri tablosuna göre geçici vergi beyannamesi, üç aylık dönemi izleyen ikinci ayın 17'nci günü saat 23.59'a kadar verilir ve aynı süre içinde ödenir: 17 Mayıs, 17 Ağustos, 17 Kasım ve 17 Şubat.
Ödenen geçici vergi yıllık vergiden fazlaysa ne olur?
Mahsup edilemeyen tutar önce mükellefin diğer vergi borçlarına mahsup edilir. Gelir vergisi mükellefleri için GVK mükerrer 120. maddeye göre kalan tutar, o yılın sonuna kadar yazılı olarak talep edilirse iade edilir.
Geçici vergi oranı nedir?
Gelir vergisi mükellefleri, gelir vergisi tarifesinin ilk dilimine uygulanan oranda (2026'da %15) geçici vergi öder. Kurumlar vergisi mükellefleri ise cari dönemin kurumlar vergisi oranında (genel oran %25) geçici vergi öder.
