Stopaj, bir ödemeyi yapan kişi veya kurumun, ödeme sırasında karşı tarafın vergisini kaynağında keserek onun adına vergi dairesine yatırmasıdır. Kanundaki adıyla vergi tevkifatı veya vergi kesintisi olarak da bilinir. Stopaj nedir ve kimler keser sorusunun temel cevabı 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun (GVK) 94. maddesindedir: şirketler, kurumlar ve gerçek usulde vergilendirilen tacir ile serbest meslek erbabı, ücret, kira, serbest meslek ücreti gibi belirli ödemelerde kesinti yapmak zorundadır.
Bu rehberde stopajın mantığını, kimlerin kesinti yapmak zorunda olduğunu, sık karşılaşılan stopaj türlerini ve oranlarını, muhtasar ve prim hizmet beyannamesini ve kesilen verginin mahsubunu anlatıyoruz.
Stopaj neden uygulanır?
Stopaj, verginin gelir elde edildiği anda ve kaynağında tahsil edilmesini sağlar. Bu yöntemin üç temel işlevi vardır:
- Tahsilat güvencesi: Vergi, gelir sahibine ulaşmadan kesildiği için tahsil kaybı azalır.
- Kayıt dışılıkla mücadele: Ödeme yapan taraf beyan ettiği için gelir kayıt altına alınır.
- Vergi yükünün yıla yayılması: Gelir sahibi, vergisini yıl sonunda tek seferde değil, her ödemede kısmen öder.
Bazı gelirlerde stopaj nihai vergilemedir; bazılarında ise gelir sahibi yıllık beyanname verir ve kesilen vergiyi hesaplanan vergiden mahsup eder.
Kimler stopaj yapmak zorundadır?
GVK’nın 94. maddesine göre aşağıdakiler, saydığı ödemeleri nakden veya hesaben yaptıkları sırada (avans olarak ödenenler dahil) vergi kesintisi yapmaya mecburdur:
- Kamu idare ve müesseseleri, iktisadi kamu müesseseleri,
- Ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, sair kurumlar,
- Dernekler, vakıflar ve bunların iktisadi işletmeleri, kooperatifler,
- Yatırım fonu yönetenler,
- Gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı,
- Zirai kazançlarını bilanço veya zirai işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler.
Kanun metnine mevzuat.gov.tr’deki 193 sayılı Kanun üzerinden ulaşabilirsiniz. Bu listede yer almayan bireyler, örneğin konut kiralayan bir kiracı, stopaj yapmaz.
Başlıca stopaj türleri ve oranları
| Ödeme türü | Dayanak | Stopaj |
|---|---|---|
| Ücretler | GVK 94/1, 103 ve 104 | Gelir vergisi tarifesine göre (kümülatif matrah) |
| Serbest meslek ödemeleri | GVK 94/2-b | %20 |
| GVK 18. madde kapsamındaki serbest meslek işleri (telif vb.) | GVK 94/2-a | %17 |
| Gayrimenkul kira ödemeleri | GVK 94/5-a | %20 (brüt kira üzerinden) |
| Yıllara yaygın inşaat ve onarım hakedişleri | GVK 94/3 | Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenen oran |
| Kâr payı dağıtımı | GVK 94/6 | Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenen oran |
Serbest meslek oranları GİB 2026 Serbest Meslek Kazancı Rehberi, kira oranı ise GİB 2026 Kira Geliri Rehberi esas alınarak verilmiştir. Hakediş ve kâr payı gibi oranları kararla değişebilen kalemlerde, ödeme tarihinde yürürlükte olan kararın kontrol edilmesi gerekir.
Ücret stopajı
İşverenler, çalışanlarına ödedikleri ücretlerden gelir vergisini tarifeye göre, yılbaşından itibaren biriken matrahı dikkate alarak keser. Asgari ücrete isabet eden kısım gelir ve damga vergisinden istisnadır. Ücret stopajının dilimlere göre nasıl değiştiğini gelir vergisi dilimleri 2026 yazımızda örnekle anlattık; net-brüt hesabı için maaş hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.
Kira stopajı
GVK 94. maddede sayılan kiracılar (örneğin bir limited şirket veya serbest meslek erbabı), işyeri gibi gayrimenkul kiralamalarında ödedikleri brüt kira üzerinden %20 oranında kesinti yapar. GİB’in kira rehberine göre bu kesinti, gelecek aylara veya yıllara ait olarak peşin ödenen kira bedeli üzerinden de yapılır.
Örnek: net kiradan brüt kiraya
Kiraya veren ile net 16.000 TL aylık kira üzerinde anlaşıldığını varsayalım:
- Brüt kira = Net kira / (1 − 0,20) = 16.000 / 0,80 = 20.000 TL
- Stopaj = 20.000 × %20 = 4.000 TL
- Kiracı ev sahibine 16.000 TL öder, 4.000 TL’yi muhtasar beyannameyle vergi dairesine yatırır.
Kiraya veren, yıllık kira gelirini beyan ederken bu 4.000 TL’lik kesintiyi hesaplanan vergiden mahsup eder.
Dikkat: Sözleşmede kiranın brüt mü net mi olduğunu açıkça yazmak, sonradan doğabilecek anlaşmazlıkları ve eksik stopaj riskini önler. Kira ödemelerinin banka aracılığıyla yapılması da ayrıca önem taşır.
Serbest meslek stopajı
Bir şirket, avukat, mali müşavir, mimar veya danışman gibi serbest meslek erbabına ödeme yaptığında, serbest meslek makbuzundaki brüt ücret üzerinden %20 kesinti yapar. Makbuzda brüt ücret, stopaj tutarı, KDV ve net ödenecek tutar ayrı ayrı gösterilir.
Örnek: 10.000 TL brüt ücretli bir hizmette stopaj 2.000 TL’dir. KDV %20 oranında brüt ücret üzerinden 2.000 TL hesaplanır. Müşteri, serbest meslek erbabına 10.000 − 2.000 + 2.000 = 10.000 TL öder; 2.000 TL stopajı muhtasar beyannameyle yatırır. KDV tevkifatı gereken durumlar ayrıca değerlendirilmelidir. Makbuzdaki KDV tutarını kontrol etmek için KDV hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Serbest meslek erbabı, yıl içinde kendisinden kesilen stopajları geçici vergi beyannamelerinde ve yıllık beyannamede mahsup eder.
Muhtasar ve prim hizmet beyannamesi
Kesilen vergiler muhtasar ve prim hizmet beyannamesi ile beyan edilir. GVK 98/A maddesiyle muhtasar beyanname ve SGK’ya verilen aylık prim ve hizmet belgesi tek beyannamede birleştirilmiştir. GİB’in beyanname verme ve ödeme süreleri tablosuna göre:
| Beyanname | Verme süresi | Ödeme |
|---|---|---|
| Muhtasar ve prim hizmet (aylık) | İzleyen ayın 26’sı, saat 23.59 | Beyan süresi içinde |
| Muhtasar ve prim hizmet (üç aylık) | Üç aylık dönemi izleyen ayın 26’sı, saat 23.59 | Beyan süresi içinde |
GVK 98. maddeye göre, çalıştırdığı hizmet erbabı sayısı 10 ve daha az olanlar, vergi dairesine önceden bildirmek şartıyla beyannamelerini üçer aylık dönemler halinde verebilir. Aylık son günleri vergi takvimimizden takip edebilirsiniz.
Muhtasar beyanname için adım adım kontrol
- Dönem içinde yapılan tüm ücret, kira ve serbest meslek ödemelerini listeleyin.
- Her ödeme için brüt tutarı ve stopaj oranını doğrulayın.
- Alıcıların T.C. kimlik veya vergi kimlik numaralarını kontrol edin.
- Çalışanların prim gün sayısı ve kazanç bilgilerini SGK kayıtlarıyla eşleştirin.
- Beyannameyi süresinde gönderip tahakkuku ödeyin.
Stopaj yapılmazsa ne olur?
Kesinti yapmakla yükümlü olan kişi, vergiyi kesmese veya eksik kesse bile vergiden sorumlu tutulur. Bu durumda vergi, ceza ve gecikme zammıyla birlikte sorumludan istenebilir. Ayrıca stopajı yapılmamış kira veya serbest meslek ödemeleri, gider olarak kabul edilme açısından da sorun doğurabilir. Olası gecikmelerin maliyetini gecikme faizi hesaplama aracıyla tahmin edebilirsiniz.
Özet: Stopaj, ödeme yapanın yükümlülüğüdür; gelir sahibinin ise kesilen vergiyi yıllık beyanda mahsup etme hakkı vardır. Her iki tarafın da belgeleri saklaması ve tutarları karşılıklı kontrol etmesi önerilir.
Sonuç
Stopaj; ücret, kira ve serbest meslek ödemeleri başta olmak üzere birçok ödemede, ödemeyi yapan tarafın vergiyi kesip beyan etmesi esasına dayanır. Doğru oran, doğru brüt tutar ve süresinde verilen muhtasar beyanname, hem sorumluluk riskini hem de gider kabulü sorunlarını önler. Stopaj ve muhtasar süreçleriniz için vergi danışmanlığı ve bordro ve SGK hizmetlerimizi inceleyebilir, serbest meslek erbabıysanız serbest meslek muhasebesi sayfamıza göz atabilir veya bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Stopaj oranı kira ödemelerinde kaçtır?
GİB'in 2026 Kira Geliri Rehberi'ne göre GVK 94. maddede sayılan kiracılar, işyeri gibi gayrimenkul kiralamalarında brüt kira bedeli üzerinden %20 oranında gelir vergisi kesintisi yapar. Kesinti peşin ödenen kiralar için de yapılır.
Serbest meslek makbuzunda stopaj oranı nedir?
GİB'in 2026 Serbest Meslek Kazancı Rehberi'ne göre serbest meslek ödemelerinden %20, GVK 18. madde kapsamındaki (telif gibi) serbest meslek işleri dolayısıyla yapılan ödemelerden %17 oranında kesinti yapılır.
Kesilen stopaj ne zaman beyan edilir?
Kesilen vergiler muhtasar ve prim hizmet beyannamesiyle beyan edilir. GİB'in süre tablosuna göre aylık beyanname izleyen ayın 26'sı, üç aylık beyanname ise dönemi izleyen ayın 26'sı saat 23.59'a kadar verilir ve aynı süre içinde ödenir.
Bireyler kira öderken stopaj keser mi?
Hayır. Stopaj yükümlülüğü GVK 94. maddede sayılan şirketler, kurumlar ve gerçek usulde vergilendirilen tacir ve serbest meslek erbabı gibi kişilere aittir. Konut kiralayan bir birey kira ödemesinden kesinti yapmaz.
