KDV kısmi tevkifat, birçok işletmenin özellikle yapım işi, temizlik, işgücü temini veya danışmanlık gibi hizmet aldığında karşılaştığı bir uygulamadır. Faturadaki KDV’nin bir bölümünü satıcıya ödemek yerine alıcı doğrudan vergi dairesine yatırır. Bu rehberde kısmi tevkifatın mantığını, Gelir İdaresi Başkanlığı’nın (GİB) yayımladığı oran tablosunu ve uygulamada dikkat edilecek noktaları sade bir dille özetliyoruz.
Özet: Kısmi tevkifatta KDV’nin belirli bir oranı alıcı tarafından sorumlu sıfatıyla beyan edilip ödenir, kalan kısmı satıcı beyan eder. Hangi işlemde hangi oranın uygulanacağı KDV Genel Uygulama Tebliği’ne göre belirlenir. Oranları ezbere değil, güncel tablodan kontrol edin.
KDV kısmi tevkifatı nedir?
Katma değer vergisinde vergiyi normalde satıcı hesaplar, faturaya yansıtır ve kendi beyannamesiyle öder. Tevkifat uygulamasında ise bu yükümlülüğün bir kısmı alıcıya devredilir. 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu çerçevesinde çıkarılan düzenlemeler ve KDV Genel Uygulama Tebliği kapsamında, belirli işlemlerde alıcı tarafından hesaplanan KDV’nin bir kısmı kesilir.
İki tür tevkifat vardır:
- Tam tevkifat: KDV’nin tamamı alıcı tarafından beyan edilir.
- Kısmi tevkifat: KDV’nin yalnızca belirlenen oranı alıcı tarafından, geri kalanı satıcı tarafından beyan edilir.
Bu yazı kısmi tevkifatı ele alır. Kısmi tevkifat yalnızca tebliğde sayılan işlemler için geçerlidir; sayılmayan bir işlemde alıcı kendiliğinden tevkifat yapmaz.
Hangi işlemlerde kısmi tevkifat uygulanır?
GİB’in yayımladığı KDV’de kısmi tevkifat oranları tablosuna göre, tevkifat uygulanan başlıca hizmetler ve oranlar aşağıdaki gibidir (tebliğ bölüm numaralarıyla):
| Tebliğ bölümü | Hizmet | Tevkifat oranı |
|---|---|---|
| 2.1.3.2.1 | Yapım işleri ile birlikte ifa edilen mühendislik, mimarlık ve etüt-proje hizmetleri | 4/10 |
| 2.1.3.2.2 | Etüt, plan-proje, danışmanlık, denetim ve benzeri hizmetler | 9/10 |
| 2.1.3.2.3 | Makine, teçhizat, demirbaş ve taşıtlara ait tadil, bakım ve onarım hizmetleri | 7/10 |
| 2.1.3.2.4 | Yemek servis ve organizasyon hizmetleri | 5/10 |
| 2.1.3.2.5 | İşgücü temin hizmetleri | 9/10 |
| 2.1.3.2.6 | Yapı denetim hizmetleri | 9/10 |
| 2.1.3.2.10 | Temizlik, çevre ve bahçe bakım hizmetleri | 9/10 |
| 2.1.3.2.11 | Yük taşımacılığı hizmeti | 2/10 |
| 2.1.3.2.11 | Servis taşımacılığı hizmeti | 5/10 |
| 2.1.3.2.12 | Her türlü baskı ve basım hizmetleri | 7/10 |
| 2.1.3.2.13 | Diğer hizmetler | 5/10 |
| 2.1.3.2.15 | Ticari reklam hizmetleri | 3/10 |
Tabloda ayrıca fason tekstil ve konfeksiyon işleri, turistik mağazalara verilen müşteri bulma hizmetleri ve spor kulüplerinin yayın-reklam gelirleri gibi daha dar kapsamlı kalemler de yer almaktadır.
Kısmi tevkifat yalnızca hizmetlerde değil, bazı teslimlerde de uygulanır. Aynı tabloda külçe metal, bakır-çinko-alüminyum-kurşun ürünleri, hurda ve atık, demir-çelik ürünleri, ağaç ve orman ürünleri gibi kalemler için 2/10 ile 9/10 arasında değişen oranlar bulunur.
Dikkat: Yukarıdaki oranlar GİB’in yayımladığı tablodan alınmıştır. Tebliğ zaman zaman değiştiği için işlem yapmadan önce güncel metni ve tabloyu kontrol edin.
Oran nasıl okunur? Örnek hesap
Oran, KDV’nin kaçta kaçının alıcı tarafından beyan edileceğini gösterir. Örnek olarak 100.000 TL tutarında bir danışmanlık hizmeti için hesaplanan KDV’nin 20.000 TL olduğunu varsayalım (örnek, KDV oranının %20 olduğu varsayımına dayanır; gerçek işlemde uygulanacak KDV oranı işleme göre değişir). Tablodaki oran 9/10 ise:
- Alıcı, 20.000 TL x 9/10 = 18.000 TL KDV’yi sorumlu sıfatıyla beyan eder ve öder.
- Satıcı, kalan 20.000 - 18.000 = 2.000 TL KDV’yi kendi beyannamesinde mükellef sıfatıyla beyan eder.
Uygulamada satıcı faturada KDV’yi hesaplar ve tevkif edilen tutarı ayrıca gösterir; alıcıya yalnızca tevkifat dışı kısım yansır. Genel KDV hesabı için KDV hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.
Kimler tevkifat uygular?
KDV Genel Uygulama Tebliği’ne göre tevkifat yapma yükümlülüğü esas olarak iki gruptadır: KDV mükellefleri ve tebliğde belirlenen alıcılar (kamu idareleri, bankalar gibi). Kimlerin bu kapsamda olduğu ve hangi istisnaların bulunduğu tebliğin ilgili bölümlerinde ayrıntılı olarak sayılmıştır. Kendi durumunuzun kapsama girip girmediğinden emin değilseniz, işlemi yapmadan önce mali müşavirinize danışın.
Tevkifatlı faturada ve beyannamede adımlar
Uygulamada süreç genellikle şu sırayla ilerler:
- İşlemin tevkifat kapsamında olup olmadığını belirleyin. Hizmetin türü, tablodaki bölümlerden hangisine girdiğini belirler.
- Satıcı faturayı düzenler. Fatura üzerinde hesaplanan KDV, tevkifat oranı ve tevkif edilen KDV tutarı gösterilir.
- Alıcı sorumlu sıfatıyla beyan eder. Tevkif edilen KDV, 2 No’lu KDV beyannamesiyle bildirilir ve ödenir. Beyanname verme ve ödeme süreleri için GİB’in güncel duyurularına bakın.
- Satıcı kendi payını beyan eder. Tevkifata tabi tutulmayan kısım satıcının KDV beyannamesinde yer alır.
- Kayıtları saklayın. Fatura, tevkifat hesabı ve beyanname örnekleri defter kayıtlarıyla birlikte muhafaza edilir.
Düzenli aylık bildirimlerinizi planlarken Ekim 2026 vergi takvimi yazımıza da göz atabilirsiniz. KDV’nin temel mantığı için KDV nedir, nasıl hesaplanır? rehberimiz de faydalıdır.
Alıcı ve satıcı açısından ne değişir?
Kısmi tevkifat, iki tarafın nakit akışını ve beyan yükünü farklı etkiler:
| Konu | Satıcı | Alıcı |
|---|---|---|
| Fatura | KDV’yi hesaplar, tevkifat tutarını belirtir | Faturayı tevkifat bilgisiyle kayda alır |
| Tahsilat / ödeme | KDV’nin tevkif edilen kısmını tahsil etmez | Satıcıya yalnızca tevkifat dışı tutarı öder |
| Beyan | Kalan KDV’yi kendi beyannamesinde bildirir | Tevkif edilen KDV’yi 2 No’lu beyannameyle bildirir |
| Risk | Faturada hatalı oran uygulaması | Beyannameyi vermemek veya geç vermek |
Bu nedenle özellikle sürekli hizmet alan veya veren işletmelerde, sözleşme aşamasında tevkifat konusunun netleştirilmesi sonradan yaşanacak anlaşmazlıkları azaltır.
İkinci örnek: yapım işi
Tablodaki 4/10 oranı yapım işleri ile birlikte ifa edilen mühendislik, mimarlık ve etüt-proje hizmetleri için geçerlidir. Örnek olarak bir yapım işi faturasında hesaplanan KDV’nin 50.000 TL olduğunu varsayalım (rakam yalnızca örnektir):
- Alıcı tarafından beyan edilecek KDV: 50.000 TL x 4/10 = 20.000 TL
- Satıcı tarafından beyan edilecek KDV: 50.000 - 20.000 = 30.000 TL
Aynı faturada oran 9/10 olsaydı alıcı payı 45.000 TL, satıcı payı 5.000 TL olurdu. Görüldüğü gibi yanlış bölüm seçimi beyan edilecek tutarları ciddi şekilde değiştirir.
İşletmeler için kontrol listesi
Tevkifat kapsamındaki işlemlerde hata riskini azaltmak için şu noktaları düzenli olarak gözden geçirebilirsiniz:
- Aldığınız veya verdiğiniz hizmetin tebliğdeki hangi bölüme girdiğini yazılı olarak belirleyin.
- Sözleşmeye “KDV tevkifata tabidir” ibaresini ve uygulanacak oranı ekleyin.
- Fatura taslağını göndermeden önce oranı ve tutarları kontrol edin.
- Tevkifatlı işlemlerin gerçekleştiği ay için 2 No’lu beyannamenin verilip verilmediğini aylık kapanışta teyit edin.
- Tebliğde yapılan değişiklikleri GİB ve Resmî Gazete üzerinden takip edin.
Sık yapılan hatalar
- Tevkifat kapsamındaki bir hizmette KDV’nin tamamını satıcıya ödemek.
- Hizmetin türünü yanlış sınıflandırıp yanlış oranı uygulamak.
- 2 No’lu KDV beyannamesini vermeyi unutmak.
- Güncel olmayan oran tablosunu kullanmak.
- Aynı işlemi parçalara bölerek tevkifattan kaçınmaya çalışmak. Bu tür uygulamalar vergi idaresinin inceleme konusu olabilir.
Tevkifat gibi beyan süreçleri hata kabul etmeyen konulardır. Aylık KDV, muhtasar ve diğer beyanlarınızı düzenli yürütmek için vergi danışmanlığı hizmetimizi inceleyebilirsiniz.
Sonuç
KDV kısmi tevkifat, KDV’nin bir bölümünü alıcıya yükleyen ve yalnızca tebliğde sayılan işlemler için geçerli olan bir mekanizmadır. Doğru oranı belirlemek, faturayı doğru düzenlemek ve 2 No’lu KDV beyannamesini zamanında vermek hem alıcı hem satıcı açısından önemlidir. Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; somut bir işlem için güncel mevzuat ve mali müşavirinizin görüşü esas alınmalıdır.
Sık sorulan sorular
KDV kısmi tevkifatı nedir?
Kısmi tevkifatta işlem bedeli üzerinden hesaplanan KDV'nin belirli bir kısmı alıcı tarafından sorumlu sıfatıyla beyan edilip ödenir, kalan kısım ise satıcı tarafından mükellef sıfatıyla beyan edilir. Hangi işlemlerde uygulanacağı KDV Genel Uygulama Tebliği'nde sayılmıştır.
Kısmi tevkifat oranını kim belirler?
Oranlar işlemin türüne göre KDV Genel Uygulama Tebliği'nde ve Gelir İdaresi Başkanlığı'nın yayımladığı tevkifat oranları tablosunda yer alır. Fatura düzenlemeden önce güncel tebliğ ve tablo kontrol edilmelidir.
Tevkif edilen KDV hangi beyannameyle bildirilir?
Alıcı tarafından tevkif edilen KDV, sorumlu sıfatıyla 2 No'lu KDV beyannamesiyle bildirilir. Satıcı ise tevkifata tabi olmayan kısmı kendi KDV beyannamesinde beyan eder. Süre ve ayrıntılar için GİB duyurularına bakılmalıdır.
Tevkifatı yanlış uygularsam ne olur?
Tevkifat yapılması gerekirken yapılmaması durumunda alıcı sorumlu sıfatıyla vergiyi ödemekle yükümlü tutulabilir. Şüpheli durumlarda işlemi yapmadan önce mali müşavirinize danışmanız önerilir.
