Damga Vergisi Rehberi 2026: Sözleşme Oranları ve Beyan

24 Eylül 2026· 7 dk okuma

Damga vergisi, şirketlerin ve bireylerin günlük işlemlerinde farkında olmadan en çok karşılaştığı vergilerden biridir. Bir hizmet sözleşmesi, kira kontratı, teminat mektubu ya da maaş bordrosu imzalandığında damga vergisi doğabilir. 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu, vergiyi işlemin kendisine değil, işlem için düzenlenen kağıda bağlar. Bu rehberde damga vergisinin kapsamını, sözleşmelerde uygulanan oranları, nüsha ve azami tutar kurallarını, mükellefi ve beyan-ödeme sürecini sade bir dille anlatıyoruz.

Yazıdaki hükümler 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu metninin güncel hâlinden alınmıştır; oranlar ve maktu tutarlar için Gelir İdaresi Başkanlığı duyuruları takip edilmelidir.

Damga vergisi neyi vergilendirir?

Kanunun 1. maddesine göre, Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtlar damga vergisine tabidir. “Kağıt” terimi; yazılıp imzalanarak veya imza yerine geçen bir işaret konularak düzenlenen ve herhangi bir hususu ispat etmek ya da belli etmek için ibraz edilebilecek belgeleri ifade eder. Elektronik imza ile elektronik ortamda oluşturulan belgeler de bu kapsamdadır.

Kapsamla ilgili temel kurallar şunlardır:

• İmza şartı: İmzalanmamış bir belge kural olarak damga vergisine tabi değildir.
• Tabloda yer alma: Tabloda sayılmayan bir kağıt, imzalı olsa bile vergiye tabi olmaz.
• Mahiyet esastır (md. 4): Kağıdın adına değil, içeriğine bakılır. Adı “protokol” olan bir belge, içeriği itibarıyla bir taahhüt içeriyorsa sözleşme gibi vergilendirilir.
• Şümul (md. 2): Vergiye tabi kağıtların yerine geçen mektup ve şerhler ile bu kağıtları yenileyen, uzatan, değiştiren, devreden veya bozan belgeler de vergiye tabidir.
• Yurt dışında düzenlenen kağıtlar: Türkiye’de resmî dairelere ibraz edildiğinde, devir-ciro yapıldığında veya hükümlerinden yararlanıldığında vergiye tabi olur.

İstisnalar ise Kanuna ekli (2) sayılı tabloda sayılmıştır. Bir kağıdın vergiye tabi olup olmadığı değerlendirilirken her iki tablonun birlikte incelenmesi gerekir.

Nispi ve maktu vergi

Damga vergisi iki şekilde alınır (md. 10):

• Nispi vergi: Kağıtta yazılı belli para (sözleşme bedeli gibi) üzerinden bir oranla hesaplanır.
• Maktu vergi: Kağıdın mahiyetine göre sabit bir tutar olarak alınır (örneğin bilanço ve gelir tablosu gibi belgeler). Maktu tutarlar her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir.

(1) sayılı tabloya göre sık karşılaşılan nispi oranlar:

Tabloda bazı sözleşme türleri için sıfır oran veya özel düzenlemeler de bulunmaktadır. Somut bir sözleşme için oran belirlenirken Kanunun güncel tablosuna ve (2) sayılı tablodaki istisnalara mutlaka bakılmalıdır.

Sözleşmelerde uygulanan özel kurallar

Nüsha kuralı (md. 5)

Birden fazla nüsha düzenlenen kağıtlardan nispi vergiye tabi olanların yalnızca bir nüshası vergiye tabidir. Maktu vergiye tabi kağıtlarda ise her nüsha için ayrı ayrı vergi alınır.

Bir kağıtta birden fazla işlem (md. 6)

• Bir kağıtta birbirinden tamamen bağımsız birden fazla işlem varsa her biri için ayrı vergi alınır.
• İşlemler birbirine bağlı ve aynı asıldan doğuyorsa, en yüksek vergiyi gerektiren işlem üzerinden tek vergi alınır.
• Cayma tazminatı, cezai şart, pey akçesi gibi sözleşmenin müeyyidesi niteliğindeki taahhütlerden, ayrı bir sözleşmeye konu olmadıkça damga vergisi alınmaz.
• Bir kağıtta birden fazla adi kefalet veya garanti taahhüdü varsa yalnızca birinden vergi alınır.

Değişiklik ve süre uzatımı (md. 14)

• Belli parayı içeren sözleşmenin bedeli artırılırsa, artan tutar aynı oranda vergiye tabidir.
• Sözleşmenin süresi uzatılırsa, aynı miktar veya oranda yeniden vergi alınır.
• Azami tutardan vergi ödenmiş bir sözleşmenin yalnızca bedeli artarsa artan kısım için yeniden vergi alınmaz.

Azami tutar

Kanunun 14. maddesine göre bir kağıt için hesaplanacak damga vergisi, her takvim yılı başında yeniden değerleme oranında artırılan azami tutarı aşamaz. Yüksek bedelli sözleşmelerde bu sınır önemli bir tasarruf sağlar. Güncel azami tutar, her yıl Gelir İdaresi Başkanlığının damga vergisi genel tebliği ile Resmî Gazete’de ilan edilir.

Özet: Damga vergisi imzalı kağıda bağlıdır; içerik (mahiyet) esastır. Nispi vergide tek nüsha vergilendirilir, sözleşme bedeli artarsa veya süre uzarsa ek vergi doğar, her kağıt için yıllık azami tutar uygulanır.

Birden fazla imza ve yabancı para

• İmza sayısı (md. 7): Bir kağıda birden fazla imza konması vergiyi tekrarlatmaz. Bir kurum veya kişi adına atılan birden fazla imza tek imza sayılır. Ancak maktu vergiye tabi olup birden fazla kişinin imzasını taşıyan makbuz ve ibra senetlerinde vergi imza sayısına göre alınır.
• Yabancı para (md. 12): Sözleşmede yabancı para cinsinden bedel yazılıysa, Bakanlıkça belirlenen kur üzerinden Türk lirasına çevrilerek vergi hesaplanır.
• Belli para gösterme zorunluluğu (md. 11): Kredi ve ikraz sözleşmeleri ile alacak temliklerinde tutarın veya azami haddin gösterilmesi zorunludur; gösterilmezse vergi, cari hesaptaki kredi tutarına göre hesaplanır.

Örnek hesaplamalar

Örnek 1 – Hizmet sözleşmesi: İki şirket arasında 1.000.000 TL bedelli, iki nüsha bir hizmet sözleşmesi imzalanıyor.

1. Nispi vergiye tabi olduğu için yalnızca bir nüsha vergilendirilir.
2. Hesap: 1.000.000 × binde 9,48 = 9.480 TL
3. Kağıdı imzalayan taraflar bu tutarın tamamından müteselsilen sorumludur; aralarında paylaşım sözleşmeyle belirlenebilir.

Örnek 2 – İşyeri kira sözleşmesi: Aylık 20.000 TL kira bedelli, 1 yıl süreli sözleşme.

1. Sözleşme süresine göre toplam kira: 20.000 × 12 = 240.000 TL
2. Hesap: 240.000 × binde 1,89 = 453,60 TL

Belirsiz süreli kira sözleşmelerinde uygulamanın farklılık gösterebileceğini, sözleşme süresinin açıkça yazılmasının hesaplamayı kolaylaştıracağını hatırlatalım.

Damga vergisini kim öder?

Kanunun 3. maddesine göre mükellef, kağıdı imza edenlerdir. Resmî dairelerle kişiler arasındaki işlemlerde vergiyi kişiler öder. Sorumluluk kuralları (md. 24) şöyledir:

• Birden fazla kişinin imzaladığı kağıtlarda, imza edenler vergi ve cezanın tamamından müteselsilen sorumludur. İmzacılardan birinin muaf olması, vergiyi azaltmaz.
• Kağıdı resmî bir makama ibraz edenler, mükelleflere rücu hakkı saklı kalmak üzere vergi ve cezadan sorumludur.
• Bakanlıkça belirlenen ve beyanname vermekle yükümlü olanlar, taraf oldukları kağıtların vergisinin beyan ve ödenmesinden sorumludur.

Sözleşmelerde “damga vergisi taraflarca yarı yarıya ödenecektir” gibi hükümler taraflar arasındaki paylaşımı düzenler; vergi idaresine karşı müteselsil sorumluluğu ortadan kaldırmaz.

Beyan ve ödeme nasıl yapılır?

Kanunun 22. maddesine göre makbuz karşılığı ödemelerde iki yöntem vardır:

1. Sürekli beyan yükümlüleri: Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirlenen mükellefler, bir ay içinde düzenledikleri kağıtların vergisini ertesi ayın 20. günü akşamına kadar beyanname ile bildirir ve 26. günü akşamına kadar öder. Şirketlerin önemli bir kısmı bu gruptadır; hangi beyanname ile ve hangi tarihte beyan yapılacağı Bakanlık düzenlemeleriyle belirlendiğinden güncel uygulama GİB duyurularından teyit edilmelidir.
2. Diğer durumlar: Kağıdın düzenlendiği tarihi izleyen 15 gün içinde vergi dairesine beyanname ile bildirilir ve aynı sürede ödenir.

Maaş ve ücret ödemelerinde damga vergisi, işveren tarafından ödeme sırasında kesilir ve beyan edilir. Ücret bordrosundaki damga vergisi etkisini maaş hesaplama aracımız ile görebilirsiniz. Beyan günlerinin güncel hâli için vergi takvimi sayfamızı takip edebilirsiniz.

Sık yapılan hatalar

• Sözleşmeyi “protokol” diye adlandırarak vergiden kaçınılacağını düşünmek: Mahiyet esastır.
• Bedel artışlarını ve süre uzatımlarını atlamak: Ek protokoller de vergiye tabidir.
• Tüm nüshalar için vergi ödemek: Nispi vergide tek nüsha yeterlidir; gereksiz ödeme yapılabilir.
• Yurt dışında imzalanan sözleşmeleri unutmak: Türkiye’de kullanıldığında vergi doğar.
• İstisnaları kontrol etmemek: (2) sayılı tablo ve özel kanunlardaki istisnalar ciddi tasarruf sağlayabilir.

Damga vergisi süresinde ödenmezse 6183 sayılı Kanuna göre gecikme zammı uygulanır ve VUK kapsamında vergi ziyaı cezası gündeme gelebilir. Gecikme maliyetini gecikme faizi hesaplama aracımızla tahmin edebilirsiniz.

Sözleşme imzalamadan önce kontrol listesi

1. Belgenin (1) sayılı tabloda yer alıp almadığını ve mahiyetini belirleyin.
2. (2) sayılı tabloda veya özel kanunlarda bir istisna olup olmadığını kontrol edin.
3. Bedeli, varsa yabancı para tutarını ve süreyi açıkça yazın.
4. Kaç nüsha düzenleneceğini ve vergiyi hangi tarafın üstleneceğini sözleşmede netleştirin.
5. Beyan ve ödeme süresini takviminize ekleyin; ek protokolleri de aynı titizlikle takip edin.

Bu kontroller, özellikle yüksek bedelli ve uzun süreli sözleşmelerde gereksiz vergi ödemesini ve sonradan doğabilecek ceza riskini azaltmaya yardımcı olur.

Profesyonel destek

Sözleşme yoğun çalışan işletmelerde damga vergisi, hem maliyet hem de vergi incelemesi riski açısından önemli bir kalemdir. İhtisas Mali Müşavirlik olarak vergi danışmanlığı kapsamında sözleşmelerinizin damga vergisi açısından gözden geçirilmesi, istisnaların değerlendirilmesi ve beyan süreçlerinin takibinde destek verebiliriz. Aylık beyanların düzenli yürütülmesi için muhasebe ve defter tutma hizmetimizi inceleyebilir, sorularınız için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.